De geboorte van een baby is een bijzonder proces. In korte tijd maakt het lichaam een enorme overgang door.

Bij een vaginale geboorte beweegt een baby door het geboortekanaal. Het lichaam wordt daarbij gebogen, gestrekt en gedraaid en krijgt te maken met druk, aanraking en weerstand.

Bij een keizersnede verloopt die route anders. De baby gaat niet door het geboortekanaal, maar wordt via een operatieve opening uit de baarmoeder geboren.

Twee verschillende geboorteroutes dus, met verschillende ervaringen voor het lichaam.

Maar wat hebben reflexen hiermee te maken?

Reflexen: automatische bewegingen

Een reflex is een automatische reactie van het lichaam. Je hoeft er niet bewust over na te denken.

Denk bijvoorbeeld aan een baby die automatisch gaat zuigen wanneer er iets bij de mond komt, of een baby die jouw vinger vastpakt.

Deze reflexen zijn een normaal onderdeel van de vroege ontwikkeling. Ze helpen een baby reageren op zijn omgeving en spelen een rol bij de ontwikkeling van bewegen en het zenuwstelsel.

Vaginale geboorte en keizersnede

Bij een vaginale geboorte beweegt de baby door het geboortekanaal. Daarbij zijn er druk, weerstand, buiging, strekking en draaiing.

Bij een keizersnede maakt de baby deze route niet op dezelfde manier. De specifieke druk en bewegingen van het geboortekanaal zijn daardoor anders.

Dat betekent niet dat een baby die via een keizersnede wordt geboren automatisch problemen krijgt met reflexen of motoriek.

Maar het betekent wel dat de lichamelijke ervaring rondom de geboorte anders is.

En juist dat maakt het interessant om mee te nemen wanneer we kijken naar de ontwikkeling van bewegen.

Kan de geboortewijze verschil maken?

Dat is een interessante vraag.

Het eerlijke antwoord is: mogelijk wel.

Er is onderzoek gedaan naar de relatie tussen geboortewijze, reflexen en vroege ontwikkeling. Zo werd in een onderzoek uit 1997 bij vaginaal geboren kinderen op vijf maanden een zwakkere Moro-reflex gevonden dan bij kinderen die via een keizersnede waren geboren.

Ook recenter onderzoek heeft gekeken naar de relatie tussen geboortewijze en motorische ontwikkeling. Een studie uit 2024 vond bij kinderen die via een keizersnede waren geboren op bepaalde momenten lagere scores op motorische ontwikkeling. De onderzoekers benadrukken dat verder onderzoek nodig is om deze verbanden goed te begrijpen.

Tegelijkertijd is er ook onderzoek waarin geen verschil werd gevonden in de kwaliteit van algemene bewegingen van gezonde, voldragen baby's na een vaginale geboorte of keizersnede.

De wetenschap geeft dus nog geen simpel antwoord.

We kunnen daarom niet zeggen:

"Een keizersnede zorgt ervoor dat reflexen niet goed integreren."

Daarvoor is het bewijs niet sterk genoeg.

Maar we kunnen ook niet zeggen dat de manier waarop een baby geboren wordt helemaal geen verschil kan maken.

De geboortewijze kan één stukje van het verhaal zijn.

Welke reflexen zijn interessant?

De ATNR

De Asymmetrische Tonische Nekreflex (ATNR) is een vroege reflex waarbij de stand van het hoofd invloed heeft op de beweging en spierspanning van de armen en benen.

Deze reflex hoort bij de vroege motorische ontwikkeling. Naarmate een kind zich verder ontwikkelt, krijgt het steeds meer bewuste controle over zijn bewegingen.

De Moro-reflex

De Moro-reflex is een soort schrikreactie. Bij een onverwachte prikkel kan een baby de armen spreiden, de handjes openen en daarna de armen weer naar het lichaam brengen.

Deze reflex hoort bij de normale vroege ontwikkeling en verandert naarmate het zenuwstelsel verder rijpt.

Wat als een reflexpatroon langer zichtbaar blijft?

Wanneer bepaalde automatische bewegingspatronen op latere leeftijd nog duidelijk zichtbaar zijn, kan het interessant zijn om verder te kijken.

Bijvoorbeeld wanneer een kind:

• moeite heeft met balans of coördinatie;

• vaak struikelt;

• moeite heeft met schrijven of fijne motoriek;

• moeite heeft met de samenwerking tussen ogen en handen;

• veel beweegt of wiebelt.

Een reflexpatroon is daarbij niet automatisch de oorzaak van een probleem. Het kan wel een aanleiding zijn om verder te kijken naar hoe iemand beweegt en reageert.

Wat doen we bij reflexintegratie?

Bij reflexintegratie kijk ik naar automatische bewegingspatronen en naar de manier waarop iemand beweegt.

We gebruiken eenvoudige, gerichte bewegingen die aansluiten bij wat iemand nodig heeft. Door deze rustig en herhaaldelijk te oefenen, krijgt het lichaam nieuwe bewegings- en zintuiglijke ervaringen.

Het doel is niet om zomaar een reflex "weg te krijgen", maar om de ontwikkeling van meer gecontroleerd en gecoördineerd bewegen te ondersteunen.

Waarom vraag ik naar het geboorteverhaal?

Omdat het geboorteverhaal een stukje van iemands ontwikkeling vertelt.

Een vaginale geboorte en een keizersnede geven het lichaam een andere ervaring. Maar geen enkele geboorte vertelt het hele verhaal.

Daarom kijk ik bij Aya! niet alleen naar de geboorte of naar één reflex. Ik kijk naar het hele plaatje:

Hoe beweegt iemand?
Hoe is de balans?
Hoe werken links en rechts samen?
Hoe reageert het lichaam op beweging en prikkels?

Het geboorteverhaal is één stukje van de puzzel.

Jouw route, jouw verhaal. 🌿

Bronnen

• Bartlett et al. (1997), onderzoek naar primitieve reflexen en geboortewijze.

• Fritz et al. (2024), onderzoek naar geboortewijze en motorische ontwikkeling.

• Ploegstra et al. (2014), onderzoek naar algemene bewegingen bij gezonde voldragen baby's en de invloed van de geboortewijze.